1. sınıf öğrencilerimiz için kitap listesi; Türk ve Dünya Edebiyatı'ndan romanlar, yerli ve yabancı biyografi ile deneme kategorilerinden oluşmaktadır.
| TÜRK EDEBİYATI - ROMAN | |||||
| KİTABIN ADI | YAZAR | YAYINEVİ | SAYFA SAYISI | AÇIKLAMA | |
| 1 |
Bereketli Topraklar Üzerinde |
Orhan Kemal |
Everest Yay. | 380 | Orhan Kemal'in bu romanı, Anadolu insanının günlük konuşmalarıyla köyden Çukurova'ya göçen işçilerin zorlu hayatlarını anlatıyor. “Ben Çukurovalıyım. Uzun yıllar Çukurova’da yaşadım. Fabrikalarda çalıştım. Kâtiplik yaptım. Irgatların hayatını iyi tanırım. Onların büyük şehre atılışlarını izlemiş olduğumdan, patronlarla, ağalarla olan ilişkilerini iyi bilirim. Çukurova’nın baharı harika. Masmavi gök, kırmızı toprak, yeşil tarlalar… Bu harika baharı yazmalı. Bir de şu yorganı sırtlarında Çukurova’ya inen, kamyonlara, arabalara toslayan ırgatları. Onların dramını. Onlar gibi yaşayarak, onlar gibi yakan güneşin altında söylenen bir türkü gibi… Ta Anadolu içlerinden alıp, trene bindirip ovaya indirmeli. Fabrikaya işçi, tarlaya ırgat girmeli. Patron-işçi, ağa-ırgat dramını vermeli. Bu Çukurova’nın destanı, insanın destanı olur… |
| 2 |
Saatleri Ayarlama Enstitüsü |
Ahmet Hamdi Tanpınar |
Dergâh Yay. | 395 | Ahmet Hamdi Tanpınar'ın şiiri, sembolist bir üslup üzerine kurulmuştur. Bu anlatım tarzı, zaman zaman romanlarına da sirayet eder. Ancak Tanpınar; metafizik eğilimlerini ve estetik kaygılarını şiire saklarken, sosyal temaları işlemek için nesri tercih etmiştir. Romanları, yazarın zengin hayat hikâyesinden beslenerek Türkiye'nin meselelerine özgün yorumlar getirir. Medeniyet değiştirme çabalarının insanımızı sürüklediği çıkmazları tahlil ederken, toplum yapımıza dair son derece kıymetli tespitler sunar. Saatleri Ayarlama Enstitüsü de toplumumuzun bu dönüşüm sürecindeki durumunu, bireyden yola çıkıp topluma ulaşan bir kurguyla gözler önüne serer. |
| 3 | Kafamda Bir Tuhaflık | Orhan Pamuk | Yapı Kredi Yay. | 480 | İstanbul'un sokaklarında adım adım Mevlut'un izini sürüyoruz. 1969'dan 2012'ye uzanan bu süreçte Mevlut'un dâhil olduğu işler, kurduğu bağlar ve tüm bunların gölgesinde kabuk değiştiren bir şehir ile toplum... Bütün bu dönüşüme eşlik eden içten bir aşk hikâyesi. |
| 4 | Tiamat | İhsan Oktay Anar | Everest Yay. | 160 | İhsan Oktay Anar'ın son yapıtı Tiamat, adını Babil mitolojisindeki bir tanrıçadan alıyor. Kimi anlatılarda ejderha biçiminde resmedilen Tiamat imgesi, romanda da bu kökeniyle karşımıza çıkar. Osmanlı'nın son yıllarında, Abdülhamid sınıfı bir denizaltıda geçen metin; oldukça heyecanlı ve fantastik bir atmosfere evrilir. Sadece iki günlük bir zaman dilimini kapsayan roman, Osmanlı askerlerinin bir tür teknolojik canavarla giriştiği mücadeleyi konu edinir. Eserin sembolik bir anlatı olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği veya Osmanlı ile gelişen teknoloji arasında nasıl bir ilişki kurduğu ise okurun yanıt arayacağı temel sorulardandır. |
| 5 | Yalnızız | Peyami Safa | Ötüken Neşriyat | 416 | Peyami Safa'nın son romanı Yalnızız, engin ruh tahlilleri ve kendi türünde açtığı çığırla onu yalnızca Türk edebiyatının değil, Dünya edebiyatının zirvelerine taşımış şaheseridir. Psikolojik, felsefi ve toplumsal boyutları iç içe geçen; insanın iç çatışmalarını, değerlerini, arzularını ve kendisiyle kurduğu ilişkiyi sorgulayan bir roman. |
| 6 | Hakkari'de Bir Mevsim | Ferit Edgū | Everest Yay. | 256 | Hakkari'de öğretmenlik yapan Ferid Edgü'nün lirik romanı köy hayatının zorluklarını, imkansızlıklarını çarpıcı bir dille sunuyor. Otobiyografik bir karakter arz eden roman ölümün, yaşamın, kışın en acı tecrübelerle yaşandığı coğrafyadan okuruna sesleniyor. |
| 7 | Karartma Geceleri | Rıfat Ilgaz | Çınar Yay. | 264 | 1944 yılı tüm dünya için zorlu bir dönemdir. Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı'na girmemek için gösterdiği direnç, ülkede ciddi bir ekonomik darlığa sebep olmuştur. Rıfat Ilgaz'ın Karartma Geceleri adlı eseri otobiyografik ögeler taşısa da bütünüyle bir anı romanı sayılmaz. Eser, Ilgaz'ın Sınıf adlı şiir kitabı nedeniyle hakkında çıkarılan yakalama kararı ve ardından gelen iki buçuk aylık saklanma sürecinin bir yansımasıdır. Yazarın hem takibattan kaçması hem de sağlık sorunlarıyla mücadele etmesi, romanın başkahramanı Mustafa Ural karakterine hayat vermiştir. |
| DÜNYA EDEBİYATI - ROMAN | |||||
| KİTABIN ADI | YAZAR | YAYINEVİ | SAYFA SAYISI | AÇIKLAMA | |
| 1 | Yüzyıllık Yalnızlık | Gabriel G. Marquez | Can Yay. | 464 | Büyülü bir macera fakat her satırı gerçek. Buendía ailesinin yüz yıllık serüvenine masalsı bir dille tanık oluyoruz. 1982 Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan roman, gündelik gerçekliğin sıra dışı bir sunumu olarak değerlendirilebilir. Kişiler arası ilişkileri ve yaşanan olayları adeta bir çocuğun gözünde canlandırdığı haliyle seyredebileceğiniz bir başyapıt. Eserin karmaşık bir örgüsü olduğu söylenebilir. Yer yer karakterlerin adları ve akış okur tarafından kaçırılabilir. Fakat bütün bunlar bu masalsı yanın özellikleridir. Tıpkı rüyalarımız gibidir Yüzyıllık Yalnızlık; birdenbire görünür olur ve yok olur bir düzine karmaşayla. Yazarın, otobiyografik izler taşıyan romanı bir ailenin zaman içerisindeki dönüşümünü konu alır. Olaylarda yer alan gerçeküstü ögelerle, edebiyatta büyülü gerçekçilik akımının en iyi örneklerinden biridir. |
| 2 | Martin Eden | Jack London | İletişim Yay. | 435 |
Jack London, yarı otobiyografik eseri Martin Eden’de, yazar olabilmek uğruna hayatını ortaya koyan genç bir gemi işçisinin hikâyesini anlatır. San Francisco’da gemicilik yapan Martin Eden’in yazarlık serüveni, Ruth Morse’a duyduğu aşkla başlar. Ruth aristokrat bir aileden gelmektedir ve ailesi onun yoksul bir işçiyle evlenmesine rıza göstermez. Martin için sevdiği kadınla bir gelecek kurmanın tek yolu; yazar olmak ve kendini burjuva edebiyat çevrelerine kabul ettirmektir. Kararını verdiği andan itibaren tükenmek bilmeyen bir azimle kaleme sarılır, metinlerini dergilere ve yayıncılara gönderir. Üst üste aldığı red mektuplarına rağmen inancını kaybetmeden çalışır. Nitekim sonunda hem yayıncıların hem de hayranlıkla baktığı burjuva çevrelerin saygısını kazanır. Ancak bu başarı, düşlediği mutluluğu getirmeyecektir. Nitekim yazarın da belirttiği gibi: “Martin, bir maceraperest ve aksiyon adamıydı; bunu becerebilen pek fazla yazar da yoktur.” |
| 3 | Veba | Albert Camus | Can Yay. | 304 | Camus adı çoğu okur için Yabancı romanıyla özdeşleşmiş olsa da yazarın en görkemli yapıtı aslında Veba'dır. Keskin bir gözlem gücü ve berrak bir bilinçle kaleme alınan eser; yalnızca çağımızın değil, tüm insanlık tarihinin en temel sorunlarından birine odaklanır: Felaketin bir yazgıya dönüşmesi... Camus'nün hiçbir yapıtında böylesine acı bir kader, bu kadar şiirsel bir dille işlenmemiştir. Veba, insanın ve ışığın şiiridir. Bu şiirde tonlar alabildiğine karanlık olsa da yazarın sesi bir o kadar umut doludur. Beklenmedik boyutlara ulaşan salgın tüm Oran halkını ilkin karamsarlığa sürükler; fakat Doktor Rieux, Tarrou ve Grand'ın sergilediği dayanışma, başta yetkililer olmak üzere herkese bir güç ve umut ışığı olur. Camus'nün insana olan sarsılmaz inancı da tam olarak bu noktada belirir. |
| 4 | Doksan Üç | Victor Hugo | İletişim Yay. | 443 | Doksan Üç, Victor Hugo'nun romancılığının zirve noktasını temsil eder. Fransız İhtilali'nin ardından yaşanan zorluklar, altüst olan hayatlar... Eser; insanın ahlaki ikilemleri ve devrimin sarsıcı etkileri üzerine kurulmuş, derin bir felsefi ve tarihî anlatı sunar. |
| 5 | Tatar Çölü | Dino Buzzati | İletişim Yay. | 232 | Tatar Çölü'ne nazır bir kalede göreve başlayan genç teğmenin; hayatı, varoluşu, amaçları ve kendisini sorguladığı satırlar... Hepimizin gündelik hayatta birdenbire içine düştüğü derin ve uzadıkça uzayan düşünceler bunlar. Teğmen, ne zaman bir kenara çekilip yalnız kalsa kendini bu sorgulamaların ortasında bulur ve okura açılan bu pencereden her birimize tanıdık bir el uzatır. |
| 6 | Dorian Gray'in Portresi | Oscar Wilde | İthaki Yay. | 216 | Dorian Gray'in Portresi, Oscar Wilde'ın kaleme aldığı tek romandır. Eser; ahlak, sanat ve psikoloji pencerelerinden bakan bir okura söylenecek pek çok derin mesaj sunar. Etkileyici bir üslupla örülen kurgu; Dorian Gray'in, tablosundaki gibi sonsuza dek genç kalma dileğinin kabul olmasıyla felsefî, ahlakî ve psikolojik bir boyuta taşınır. Dorian Gray'in yaşamı, bu dileğin gerçekleşmesinin ardından adım adım bir yozlaşmaya sürüklenir. |
| 7 | Körlük | Jose Saramago | Kırmızı Kedi Yay. | 320 | Saramago, olağanüstü kurgusu ve duru diliyle Körlük'te bizleri sarsıcı bir düşünce deneyine davet ediyor. Körlüğün bir salgın gibi yayıldığı bir toplumda insanların nasıl tepkiler vereceğini ve nasıl davranacağını sorgulamak, toplum yapısına dair yepyeni fikirlere kapı aralıyor. Bununla birlikte, karşılaşılan her felakete karşı ayakta kalma çabasının; toplumsal dayanışma, güven ve özveri gibi erdemlerle mümkün olabileceği gösteriliyor. Saramago'nun mantık, matematik, teknoloji, gündelik yaşam, insan ve toplum üzerine odaklanan keskin zekâsı, her okurunun takdir edeceği bir niteliktir. Körlük de işte bu keskin zekânın ilmek ilmek dokuduğu sosyolojik bir roman olarak okunmalıdır. Yazar, 1998 yılında kazandığı Nobel Edebiyat Ödülü ile bu başarısını taçlandırmıştır. |
| 8 | Drina Köprüsü | Ivo Andric | İletişim Yay. | 360 | Drina Köprüsü'nün yazarı Ivo Andrić, 1961 Nobel Edebiyat Ödülü sahibidir. Yazarın en görkemli yapıtı sayılan bu romanda; Drina Köprüsü'nün tanıklık ettiği tarihî kırılmalar ile zamanla değişen siyasi ve toplumsal atmosfer konu edinilir. Köprünün tanık olduğu olaylar; pek tabii ki şehrin ve o şehirde yaşayan insanların da kaderidir. Köprü, şehir, insan ve tarih unsurlarını ustalıkla harmanlayan bu eser; Osmanlı'nın son döneminde Balkanlar'daki yaşamı bir köprü imgesi üzerinden ele alarak tarihe meraklı edebiyat okurlarına güçlü bir tarihî projeksiyon sunar. |
| BİYOGRAFİ - YABANCI | |||||
| KİTABIN ADI | YAZAR | YAYINEVİ | SAYFA SAYISI | KONU | |
| 1 |
Marie
Curie:
|
Eve Curie | Bilim ve Gelecek Kitaplığı | 392 |
“Marie Curie” derken sözünü ettiğimiz değer, iki Nobel Ödülü almak ve gelmiş geçmiş en büyük bilimcilerden biri olmak değil. Bunlar nicel şeyler, fazla önemleri de yok. Esas örnek alınası olan, Marie Curie’nin yaşama ve bireysel-toplumsal ilişkilere yönelik bakış açısıdır. Marie ve Pierre Curie, yıllarca emek verip keşfettikleri radyumun patentini almayı reddettiler. Oysa kendi keşiflerinin bir gramının piyasadaki ederiyle, en büyük hülyaları olan bir laboratuvara kavuşabilirlerdi. Curielerin mecburen katıldıkları şatafatlı törenlerde kendi kendilerine oynadıkları bir oyun varmış: Kadınların gerdanlıklarındaki elmaslarla kaç tane laboratuvar kurulacağını hesaplama oyunu. İşte, oyunla da olsa, bir “niceliği niteliğe dönüştürme” eylemi… Marie Curie nicelikler dünyasında, çevresindekileri şaşırtacak kadar umursamaz bir “vahşi”… Ama nitelikler dünyasında? Hiçbir sıfata ve unvana gerek yok. Sadece: Marie Curie… |
| 2 | Sözcükler | J. P. Sartre | Can Yay. | 192 | Yazarın otobiyogragik nitelikteki bu eseri onun çocukluğunda meydana gelen edebiyat tutkusuna dayanır. Sartre gibi güçlü bir edebiyatçının filozof kimliğiyle bütünleşen derin psikolojik ve varoluşsal çözümlemeleri belki de bu metnin en çarpıcı yanını temsil eder. |
| 3 | Üç Büyük Usta | Stefan Zweig | İş Bankası Yay. | 228 | Bu eseri tanıtmak için kendisinden daha güçlü bir ifadeye başvurmak yanlış olur: “Ah muhteşem iradenle kendine şehitler yaratan hayat; üstelik de seni övsünler diye! Ah hayat; bilgili ve zalim, ey sen, zaferini haykırsınlar diye en büyükleri bile kendine kul eden hayat! Eyüb’ün felakette Tanrı’yı idrak ettiği için binlerce yıldır yankılanan ebedî çığlığını sürekli işitmek istiyorsun; bedenleri ateşte yanarken sevinç şarkıları söyleyen Danyal’ın adamlarını istiyorsun. O kızgın kömürü şairlerin dilleri üzerinde yakarsın, sana kul olsunlar ve sana aşkla seslensinler diye onlara eziyet edersin! Beethoven’ı müzikle vurursun ki o sağır adam Tanrı’nın sesini duyabilsin ve ölüme dokunarak o sevinç şarkısını yazsın; Rembrandt’ı yoksulluğun karanlığına mahkûm edersin ki renklerin içinde ışığı, sesin aslî ışığını arasın; Dante’yi ana vatanından kovarsın ki rüyasında cennet ve cehennemi görsün... Herkesi kırbacınla sonsuzluğuna kovaladın. Ve bu adamı [Dostoyevski kastedilir], herkesten daha çok kırbaçladığın bu adamı da boyun eğdirip hizmetkârın yaptın. İşte bak; kriz halinde köpüren dudaklarıyla sana, ‘şüphenin bütün araflarından geçen’ o övgü şarkısını söylemekte. Ah, acı çektirdiğin bu insanlarda nasıl da zaferler kazandın; geceyi gündüz yaptın, acıyı sevgi... Cehennemden övgü şarkıları getiriyorsun. Çünkü en çok bilenler en çok acı çekenlerdir ve kim seni bilirse seni kutsamak zorundadır. Ve seni en derinden idrak eden bu adam; bak, hiç kimsenin etmediği kadar şehadet etti sana ve seni hiç kimsenin sevmediği kadar sevdi.” |
| 4 |
Leonardo Da Vinci: |
Bruno Nardini | Kronik Kitap | 256 | Bir Ustanın Portresi; siyasi kargaşanın, iktidar çekişmelerinin, dinî yapılar ile halkın arasında kalıp etrafındaki dünyayı anlamaya ve anlamlandırmaya çalışan Leonardo da Vinci’nin canlı bir portresini çiziyor. |
| 5 | Otobiyografi | Charles Darwin | Pinhan Yay. | 232 | Darwin'in bilimsel yöntemini ve bilim serüvenini kendi dilinden okuma imkanı sunan otobiyografi, onun bilimsel çalışmalarının arka planını bizlere aktarıyor. Aile ilişkileri, kişisel ve bilimsel meraklarının oluşum süreçleri, hayatında bilime verdiği yer ve daha birçok konuda Darwin'in kendi samimi dilinden dökülen ifadeler kitapta yer alıyor. Otobiyografi, Darwin'i ve onun bilimsel çalışmalarını tanımanın belki de en doğru yoludur. |
| 6 | Yersiz Yurtsuz | E. W. Said | Metis Yay. | 392 | Yersiz Yurtsuz, zamanımızın en önemli düşünürlerinden Edward Said'in çocukluk ve ilkgençlik yıllarına dair anılarını aktardığı samimi bir otobiyografi. Said'in çocukluğunda yaşadığı kimi ikilemlerin, otoriter babasıyla ve hem çok sevdiği hem de içerlediği annesiyle olan ilişkilerinin onda bıraktığı izleri görmek mümkün bu anlatıda. Hayatının ilk yıllarında yaşadığı kimlik karmaşasının; kendi deyişiyle 'budalalık derecesinde' İngilizvari bir adla Araplığı su götürmez bir soyadına sahip olmanın; Hristiyan bir Amerikan vatandaşı olarak Filistin, Lübnan ve Mısır'da, ardından bir Arap olarak Amerika'da yaşamanın Said'in kimlik ve aidiyet konusundaki görüşlerini nasıl biçimlendirdiği net bir şekilde gözler önüne seriliyor. Hepsinden önemlisi bu anılar; Said'in 'ülkeden ülkeye, şehirden şehre, evden eve, dilden dile, ortamdan ortama sürüklenişler' sonucunda gelişen 'yersiz yurtsuzluk' haliyle barışıp, mezhepleri ve ülkeleri aşan entelektüel aidiyetini bulmasının hikâyesi olarak da okunabilir. |
| 7 | Ruhun Yaralı Şifacısı: C. G. Jung |
Claire Dunne | Doğan Novus Yay. | 320 | Jung'un bütün çalışmaları, insanı ve varlığı anlamaya dönük bir çabanın ürünüdür. Ruhunda böylesi bir arzuyla yaşamını şekillendiren bir araştırmacı olarak Jung'un hayatı, eserleri, görüşleri ve kurduğu ilişkiler bu kitapta son derece açık ve anlaşılır bir dille aktarılıyor. |
| 8 |
Antonio Gramsci: |
Giuseppe Fiori | İletişim Yay. | 360 | Gramsci, en güçlü Marksist teorisyenlerden biridir. Hayatının yirmi yılını hapishanede geçirmiş olmasına rağmen siyaset ve sosyal teoriye yaptığı katkılar, muhakkak ki onun yaşam öyküsüyle birlikte değerlendirildiğinde daha anlamlı hale gelecektir. Gramsci'yi anlamak; her büyük fikrin yeşerdiği zihni anlamada olduğu gibi, o zihni şekillendiren yaşam öyküsünü yakından takip etmekle mümkündür. |
| BİYOGRAFİ - YERLİ | |||||
| KİTABIN ADI | YAZAR | YAYINEVİ | SAYFA SAYISI | KONU | |
| 1 | Bir Bilim Adamının Romanı | Oğuz Atay | İletişim Yay. | 283 | Türkiye'de pek benimsenmemiş bir tür olan biyografik romanda Oğuz Atay; kendine özgü üslubu ve kurgusuyla, hocası Prof. Mustafa İnan'ın yaşamını kaleme alıyor. Atay'ın amacı, bir halk çocuğunun uluslararası alanda tanınan bir bilim insanına dönüşme sürecindeki zorlu macerasını gözler önüne sermektir. Bunun yanı sıra yazarın, toplumsal eleştiri kalıplarını nasıl zorladığına da şahit oluyoruz. Eserde, Prof. Mustafa İnan'ın hayatından kesitler sunan bir fotoğraf albümü de yer alıyor. |
| 2 | Bir Hülya Adamının Romanı | M. Orhan Okay | Dergâh Yay. | 400 | M. Orhan Okay’ın bu eserinde okurlar; Tanpınar’ın bugüne kadar ulaşılmamış kaynaklardan derlenen binbir ayrıntıyla zenginleştirilmiş biyografisini bulacak, ayrıca pek çok resimle de karşılaşacaklardır. Yıllardır biriktirdiğimiz Tanpınar görsel arşivini bu kitapta okurun beğenisine sunduk. Eser, Tanpınar’ın çok daha derinlemesine anlaşılmasına imkân sağlayacaktır. Tüm eserlerini yayımlamaktan onur duyduğumuz Prof. Dr. M. Orhan Okay’ın bu kıymetli çalışmasının geniş yankı uyandıracağına inanıyoruz. |
| 3 | Füreya | Ayşe Kulin | Everest Yay. | 424 | Cumhuriyet Türkiyesi’nin ilk kadın seramik sanatçısı Füreya Koral’ın yaşamını konu alan Füreya, aynı zamanda sürükleyici bir dönem romanıdır. |
| 4 | İstanbul, Hatıralar ve Şehir | Orhan Pamuk | Yapı Kredi Yay. | 368 | Orhan Pamuk, İstanbul'da hayatının ilk yirmi iki yılını adeta bir büyüme ve olgunlaşma romanına dönüştürüyor. Yazarın çocukluk ve ilkgençlik yıllarını, aile tarihini ve İstanbul'un görkemli bir imparatorluk başkentinden 20. yüzyıl başlarındaki hüzünlü ve yıkıntılarla dolu halini konu alan İstanbul: Hatıralar ve Şehir; yalnızca Pamuk’un bir İstanbul yazarı olarak ününü pekiştiren bir eser değil, aynı zamanda dünya edebiyatında bir şehrin ruhuna dair yazılmış en derin metinlerden biridir. |
| 5 | Çocukluğum, Gençliğim, Siyasi ve Edebi Hatıralarım | Yahya Kemal Beyatlı | İstanbul Fetih Cemiyeti Yay. | 250 |
“1884 kânûn-i evvelinin 2’sinde, Üsküp’te İshâkıye Mahallesi’nde, büyük vâlidem Âdile Hanım’ın konağında, bu evin cepheye doğru sağ tarafındaki arka odada, sabaha karşı doğmuşum. Salı günü imiş. Üsküp’e o gün nâdir görülür bir kar yağmış.” Yahya Kemal, hâtıra kaleme alma konusunda son derece hassastır. Ona göre hâtıra edebiyatı; başkalarına aktarılmaya değer, mühim, faydalı ve kesinlikle doğru ifadeler barındırmalıdır. Hâtıra yazarı; dile getirilmesi fikir, sanat ve tarih dünyasını aydınlatacak acı-tatlı tüm hakikatleri bütün çıplaklığı, siyahlığı ve beyazlığıyla kaleme almakla yükümlüdür. Bu anlayışla hâtıralarını büyük bir titizlikle yazan Yahya Kemal; eserlerinde şiirimiz, sanatımız, toplumsal yaşantımız ve yakın tarihimiz için son derece aydınlatıcı detaylar sunmuştur. |
| 6 | Geçmiş Zaman Olur Ki | Ahmet Yüksel Özemre | Kubbealtı Neşriyat | 256 | “… insana ait olduğu tarihin asaletini ve medeniyetin güzelliğini idrak ettiren o müstesna mekânlar; insanı ailesine, komşularına ve milletine muhabbetle bağlayan o güzelim örf ve adetler, muameleler, üsluplar, ananeler! Nerelerdesiniz? Heyhat! Hepsi de mazide, hepsi de gönüllerin ve gitgide zayıflayan hafızaların hücra köşelerinde kalmış! Bir de bakıyorsunuz ki Üsküdar’ın âğuşunda inkişaf etmiş altmış küsur yıl da tıpkı bir gölge gibi, tıpkı bir meltem gibi geçip gitmiş bile! Baki kalan ise zaman zaman tahassürle, zaman zaman da kederle yankılanan ama her seferinde zayıflayarak sönmekte olan ve sadece ama sadece idrak ve temyiz ehline hitap eden bir hoş sada olmuş! |
| DENEME - YABANCI | |||||
| KİTABIN ADI | YAZAR | YAYINEVİ | SAYFA SAYISI | AÇIKLAMA | |
| 1 | Dünyanın Tekdüzeleşmesi | Thomas Bauer | Albaraka Yay. | 140 | Bauer, yitirilen müphemlik kavramına odaklanarak insanlığın kendi sonunu hazırlayan adımlar attığını savunuyor. Gittikçe yok olan çeşitlilik ve her alanı kaplayan tekdüzeleşme; günümüz insanını ve toplumunu küresel bir perspektifle analiz etmenin en kestirme yoludur. Sanırım günümüz dünyasını anlamak, Bauer’in dikkat çektiği bu iki temel kavramı doğru okumaktan geçiyor. |
| 2 | Düşüncelerin Aynası | Michel Tournier | Yapı Kredi Yay. | 143 | Farklı konuları ikili kavram çiftleri üzerinden edebî bir dille ele alan eser, kısa bir mantık özeti ile başlar. Evet, yanlış okumadınız; bir edebî deneme eserinin başında yer alan, Aristoteles mantığıdır. Dünya düşünce ve edebiyat eserlerinin en kıymetlilerinden yapılan alıntılarla son bulur her deneme. Yalın bir gözle okuyan birine dahi çok şey katacak bu eser, dünya düşünce ve edebiyatının ana kavramlarını yazarın öznel görüşleriyle birlikte okura aktarır. Bir de her denemede yer alan eserleri ve kişileri araştırarak okumak, okura tarif edilemez katkılar sağlayacaktır. |
| 3 | Denemeler | David Hume | Pinhan Yay. | 224 | Hume'un bu eseri, farklı konulara yönelmiş denemelerden oluşmaktadır. Hume'un genel anlamda bilim, felsefe, ahlak ve tarih konularına dair fikirlerinin basit bir şekilde ifade edildiği bu denemeler; genel okur kitlesine hitap ederken öte yandan felsefecilerin de başvuru kaynakları arasında yer alır. “Orta Halli Yaşam Üzerine” başlığını taşıyan bölüm kısa fakat çok çarpıcıdır. “Epikürcüler”, “Stoacılar”, “Platoncular”, “Skeptikler” başlıklarını taşıyan bölümlerde ise adı geçen felsefi akımları insanların hayat tarzları olarak okur. Hume'un insan üzerine derin düşüncelerine yer verdiği diğer denemelerin yanı sıra “Antik Çağ Uygarlıklarının Nüfus Kalabalığı Üzerine” adlı denemesi sosyolojik bir çalışma olarak okunabilir. Hume'un fikirlerini anlamak için güzel bir giriş kitabı niteliğindedir. |
| 4 | Tersi ve Yüzü | Albert Camus | Can Yay. | 70 | Bu sayfaların yazıldığı zamandan beri yaşlandım, çok şeyler görüp geçirdim. Sınırlarımı, sonra hemen hemen bütün zayıflıklarımı tanıyarak kendi hakkımda bilgi edindim... Herkes gibi ben de düşlerim bazı bazı. Ama iki sakin melek onun eşiğinden hiçbir zaman geçirmediler beni; biri dostun yüzünü gösterir, öbürü düşmanın suratını. Evet, bütün bunları biliyorum, aşkın neye patladığını da öğrendim ya da aşağı yukarı. Ama yaşamın kendisi hakkında, Tersi ve Yüzü'nde acemice söylenenden daha fazlasını bilmiyorum. |
| 5 | Vicdan Zorbalığa Karşı | Stefan Zweig | Can Yay. | 248 | Eser, yazarın totaliter rejimlere yönelttiği eleştirel bir nitelik taşır. Katı ideolojilerin beraberinde getirdiği tehlikelerin göz önüne serildiği metinde, insanca yaşamak için düşünce özgürlüğünün ve hoşgörünün altı çizilir. Calvin'in Katolik Kilisesi'nin despotizmine karşı çıkışı ve ardından kendisinin aynı türden bir despotizme dönüşen harekete liderlik etmesi, insani değerlerin silikleşmesine yol açar. Castellio'nun temsil ettiği insani değerler, Calvin'in despotizmi karşısında konumlanır: “Bir insanı öldürmek asla bir fikri savunmak değildir; bir insanı öldürmek, bir insanı öldürmektir." |
| 6 | Kum Koleksiyonu | Italo Calvino | Yapı Kredi Yay. | 215 | Calvino'nun şehir, sanat, dünya, insan ve dil üzerine denemelerini içeren kitap; okuruna tarifi imkânsız bir edebî zevk yaşatıyor. Kitapta, Calvino'nun müze ziyaretlerinden köken alan denemeleri yer alıyor. |
| 7 | Yabancı | Richard Sennett | Metis Yay. | 96 |
Richard Sennett'in düşünce hayatı, insanların şehirlerde nasıl yaşadıklarını araştırmakla geçmiştir. Bu kitapta bir araya getirdiği iki denemede, kendi dönemlerinde dünyanın en büyük iki şehri olan Venedik ve Paris'i ziyaret ederek sürgünlerin hem coğrafi hem de manevi mekân içindeki durumu üzerine düşünüyor. İlk bölümde Rönesans dönemi Venedik'inde devletin dayattığı yabancılık statüsünün zengin bir topluluk kimliğine tercüme edildiği Yahudi gettosunu ele alıyor. İkinci bölümde ise siyasi sürgünlerin toplandığı on dokuzuncu yüzyıl Paris'inde yerinden olma deneyiminin şehrin kültürüne nasıl sızdığını ressam Manet ve Rus yazar Herzen'in günlük notları üzerinden anlatıyor. Son derece çarpıcı siyasi saptamalar ve kültürel gözlemlerle dolu bu küçük kitabın, özellikle antropolojik bir fenomen olarak milliyet ve milliyetçilik hakkında söyledikleri uzun bir tartışmayı hak ediyor. |
| DENEME - YERLİ | |||||
| KİTABIN ADI | YAZAR | YAYINEVİ | SAYFA SAYISI | AÇIKLAMA | |
| 1 |
Günlerin Getirdiği - Sözden Söze |
Nurullah Ataç | Yapı Kredi Yay. | 269 | Ataç’ın “Türk diline, Türk düşünce âlemine hizmet için çalıştığıma tanıklık edecek bir kitap” sözleriyle tanımladığı bu eser denemelerden oluşuyor. Yazar, kendi düşüncelerini son derece samimi bir dille okura aktarıyor; özellikle Türk dili ve edebiyatı üzerine özgün görüşlerini, yer yer sert eleştirilerini dile getiriyor. Ataç'ı yakından tanımak ve onun eleştirel bakışının dayandığı zihinsel ufku kavramak adına bu çalışma vazgeçilmez bir kaynaktır. Türk edebiyatının en güçlü eleştirmenlerinden biri sayılan Ataç'ın denemelerini yalnızca kuru birer edebiyat eleştirisi olarak görmek haksızlık olur. Yazarın öznel, gündelik ve uçarı tercihlerini, anlık düşüncelerini de bu sayfalarda bulmak mümkündür. Nitekim denemelerin bu samimi yönü, okur ile yazar arasında oldukça keyifli bir bağ kuruyor. |
| 2 | Düşün Yazıları | Halikarnas Balıkçısı | Bilgi Yay. | 248 | Bu derleme, Halikarnas Balıkçısı’nın Narthex dergisinde yayımladığı araştırmalar ile kaleme aldığı çeşitli mektupları bir araya getiriyor. Sabahattin Eyüboğlu ve Azra Erhat’a gönderilen bu mektuplar, dinler ve mitolojiler üzerine yapılmış kişisel incelemeler niteliğindedir. Eserde Balıkçı’nın özgün düşünce ve sentezleri, Anadolu’nun köklü uygarlık tarihine dair merak uyandırıcı detaylarla harmanlanıyor. Dinî inanışlardan, Anadolu mitolojisinden ve etnolojisinden beslenen bu renkli anlatılar güçlü bir yorumla birleştiğinde; asıl çözümlenen şeyin insanın kadim öyküsü olduğu belirginleşiyor. |
| 3 | Ustadır Arı | Yaşar Kemal | Yapı Kredi Yay. | 285 | Yaşar Kemal'in toplumun nabzını anbean nasıl tuttuğunu gözler önüne seren bu yazı ve konuşmalar; yazarın çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanmış çalışmalarından oluşuyor. Anadolu halkının o günkü durumunu tüm çıplaklığıyla aktaran bu eser, dönemin politikalarını sertçe eleştirirken memleketin dertlerine de çare arıyor. Belge niteliğindeki bu metinler, dönemin toplumsal gerçekliğini yalnızca bir gazeteci gözüyle değil; bir şairin, bir edebiyatçının ve en önemlisi özbeöz bir Anadolu insanının duyarlılığıyla okura ulaştırıyor. |
| 4 | İnsan Olmak | Engin Geçtan | Metis Yay. | 184 | İlk kez yayımlandığı 1983 yılından bu yana defalarca baskı yapan ve okuruyla güçlü bir bağ kuran bu unutulmaz eserinde Engin Geçtan, insan olmanın ikilemini şu etkileyici benzetmeyle aktarır: "Çağdaş toplumlar kendine özgü bir olguyu da beraberinde getirmiştir. Bugün insan, eskisine oranla çok daha fazla sayıda kişiyle, çok daha kısa süreli ve yüzeysel ilişkiler kurma eğilimindedir. Bu durum, Schopenhauer’ün meşhur kirpi meseline benzer: Soğuk bir günde ısınmak için birbirine sokulan kirpilerin dikenleri birbirine batar; birbirlerinden uzaklaştıklarında ise bu kez soğuktan huzursuz olurlar. Yap boz misali ileri geri hareket ederek sonunda dikenlerini batırmadan birbirlerini ısıtabilecekleri en ideal mesafeyi keşfederler." |
| 5 | Beş Şehir | Ahmet H.Tanpınar | Dergâh Yay. | 224 | “Beş Şehir'in asıl konusu; hayatımızda kaybolan şeylerin ardındanduyulan hüzün ile yeniye duyulan iştiyaktır. İlk bakışta birbiriyle çelişir gibi duran bu iki duyguyu sevgi sözcüğünde birleştirebiliriz. Bu sevginin kendisine çerçeve olarak seçtiği şehirler, benim hayatımın tesadüfleridir. Bu itibarla, onların arkasında kendi insanımızı, hayatımızı ve vatanın manevi çehresi olan kültürümüzü görmek daha doğru olur... Hiç unutmam: Uludağ'da bir sabah saatinde, çoban kavalının sesine karışan koyun ve kuzu meleşmelerini duyduğum an, gözlerimden sanki bir perde sıyrılmıştı.” Tanpınar'ın Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul'da gündelik hayatın içinde tanık olduğu sahnelere dayanan bu başyapıt, kentlerin tarihindeki kırılma noktalarıyla harmanlanarak sunulur. Eserde yazarın kişisel anıları ve derin tarih anlatıları; mekân, kültür ve insan portreleriyle kusursuz bir uyum içinde kesişir. |
| 6 | Sessizin Payı | Nurdan Gürbilek | Metis Yay. | 152 | Dostoyevski’den Tolstoy’a, Orhan Kemal’den Peyami Safa’ya, Kemalettin Tuğcu’dan Walter Benjamin, Kafka, Kenan Evren, Adolf Eichmann, Edward Said ve Adorno’ya kadar uzanan zengin bir isim kadrosu... Bu farklı simaları aynı çatı altında buluşturan temel sorunsal ise 'sessizin payı'nı yazının geri alıp alamayacağıdır. Eserde karşımıza çıkan 'manzaralar' ve 'patikalar' metaforları iki ayrı deneyimi temsil eder. Walter Benjamin’in şu tespiti bu ayrımın merkezindedir: “Yürünerek katedilen bir yolun, uçaktan seyrileninkinden farklı bir gücü vardır.” Politika ile edebiyat, duygu ile düşünce, imge ile kavram arasında salınan bu denemeler; kültürel, edebî ve tarihsel birikimin ustaca harmanlanmasıyla okura sunuluyor. |
| 7 | Taşraya Bakmak | Tanıl Bora | İletişim Yay. | 325 | Nuri Bilge Ceylan'ın taşrayı karelere sığdıran sarsıcı fotoğraflarının eşlik ettiği bu derleme, farklı yazarların kaleminden çıkan sorgulayıcı metinleriyle dikkat çekiyor. Taşra imgesini mercek altına alan bu yazılarda derinlemesine siyasi, edebî ve sosyolojik tahlillere yer veriliyor. Taşralıyı, kenti, kasabayı, taşra kadınlarını, aydınlarını ve oradaki şiirselliği ele alan eser; meseleyi yalnız teorik düzlemde bırakmayıp siyasi tartışmalarla ve fikirlerle zenginleştirerek çok yönlü bir pratik denemeye dönüştürüyor. |
| 8 | Hangi Batı | Attilâ İlhan | İş Bankası Yay. | 323 | Batı'ya körü körüne öykünmenin beraberinde getirdiği kültürel bunalımlar nelerdir? Attilâ İlhan, bu soruya yanıt ararken Batılılaşma ile çağdaşlaşma arasındaki derin uçuruma dikkat çekiyor ve döneminin egemen siyasi fikirlerini sertçe eleştiriyor. Türkiye'nin tarihsel serüveninde Batı'nın karşılık geldiği gerçek anlamı gözler önüne seren yazar; kültür, siyaset, edebiyat ve tarih ekseninde son derece özgün ve sarsıcı tespitler sunuyor. |



